GARINDAŞLAR BU BİR TÜRKMEN TAPDİ MATALI
SİZLERDEN COĞABINİ SORAYERİN

Hum muh eder hum eder.
Humlu bağında gezer.
Arap Edikli gezer.
Tılla Tüydükli gezer.

Coğabi (Ari)

Abdulkerim Madum

AFGANİSTAN'DA TÜRK DİLİNDE RADYO HAKKI 1971 YILINDA, AFGANİSTAN TÜREK'LERİNİN LİDERİ ABDULKERİM MAHDUM TARAFINDAN ALINMIŞTIR

Afganistan'da Türk dilinde daryo yayını basın yayın, eğitim ve öğretim hakkı 1971 yılında alındı. Sayın Abdulkerim Mahdum'un önderliğinde konuyla ilgili çalışma başlatılarak gerekli kanuni prosedürler yerine getirilerek Afganistan Büyük Millet Meclisi üyelerine, yani milletvekillerinin imzasına açıldı.
Kuzey vilayetleri milletvekillerinin lideri konumunda bulunan Mahdum bey, yaptığı yoğun kulis çalışmaları sonucu, mevcut milletvekillerinin hemen hemen hepsinin imzasını almayı başarmıştır.
İmzası olmayan sadece Babrak Karmal (kendisinin mazeretini özrünü bildirir), bir diğer milletvekili de tedavi için yurt dışında olduğu için imzaları yoktu. Bu durumda Meclis Başkanı oylamayı dahi gerek görmeden 1971 yılında öneri kabul edilerek Türk dilinde (Türkmen, Kırgız, Kazak ve Özbek) dilinde ilk yayına başlamıştır.
Abdulkerim Mahdum, Radyo yayının başlaması için yapılan oylamada mecliste yaptığı konuşmasında aynı zamanda Türklerin yoğun olarak yaşadığı Cevizcan vilayetinde tberkloz (Verem) hastalığını yoğun olarak görüldüğü için bir adet Sanatoryum hastahanesinin yapılması ve Ziraat Lisesinin açılmasını da önermiştir.

Sizi Afgan Türk'lerinin Lideri Abdulkerim Mahdum'un Afganistan parlementosunda 1971 yılında radyo hakkının verilmesi ile ilgili yaptığı konuşmasını dikkatinize sunuyorum.

ALBAY ABDULKERİM AYDIN

Abdulkarim Aydın 1946 yılında Afganistan'ın Badgis velayetine bağlı Marçak kasabasında dünyaya geldi.
Babası Hacı Yazmurat Aydın daha okul çağına gelmeden kasabanın meşhur hocalarından biri olan ve Buhara'da eğitim alan Molla Aman Hummi'nin yanına vererek dini eğitim almasına sağladı.
Daha sonra okul çağı geldiğinde okula başlıyor. Bir taraftan da dini eğitimini de sürdüren Aydın, dini fıkıh ilmini ve sarfeh nahu gibi dini bilgilerini geliştirir.
1960 yılında İlkokulunu tamamlayan Abdulkerim Aydın, aynı yıl okulda başarılı olduğu için Kabil'den gelen özel heyetin talimatı ile, aynı zamanda babasının rızası olmamasına rağmen Harbokuluna yazılır ve Kabil'e gönderiler. 1966 yılında Harbokulunu üstün başarı ile tamamlayan Aydın, Afgan ordusunda göreve başlayacaktır. Askeri hizmetinin yanı sıra Türkmen edebiyatı ve sasyal çalışmalarına da başlayan Aydın, Türkmen edebiyatı yanı sıra Fars ve Peştun dili edebiyatı ile de yakından ilgilenmeye başlayacaktır. Bu çalışma edebiyat ile daha yakından ilgilenmesine ve çeşitli dallarda şiir ve makaleler yazmasına ilham verecektir.
Abdulkerim Aydın Afganistan'da ilk defa kurulan ”Afganistan Turkmenlerinin Ferhengi Encumeni”nin yardımcısı olarakda çalışır. Afganistan'da Turkmen dilende yayınlanan dergi ''Aydin''dan çeşitli makaleleri ve şiirleri de yayımlanır.
Albaylık rütbesine kadar yükselen Albay Abdulkarim Aydın, Afgan ordusunda görevi süresince çeşitli dallarda üstün hizmet madalyası kazanmıştır.
Aynı zamanda Afganistan'da sayılı Türkmen yazarlardan biri olarak bilinen Albay Aydın, Türkmenistan Aşkabat'ta yaşıyor, evli iki oğlu, beş kız çocuk babası.

”Aydın” kim diyende, aydın halımız

Adı Abdulkerim Yazmurad Oğlu

Tayfasi Sarık'dır, tiresi Sukti

Köki soyu, ili Türkmen'e bağli

”Marçak” diyen cayda inen dunyaya

Birmün üçyüz yigrimibeşinci ”h.ş.” yıl

1995 yılında Aşkabat'ta Türk kardeşlerimiz tarafından

düzenlenen Mahdumkuli'nın şiir Bayramı'nda tüm Türk halkını birliğe

çağıran şiiri.

Birleşmeli zamandır

Ey Türk'üm sen, görküm sen birleşmeli zamandır.
Bu yalanaç dünyamız tartışıkli cahandır
Galma kervandan, galma sebebi ol revandır
Adın tarihda belli, gelecegin tabandır.

Göz görecim, guvancım kalbımdadır mekani
Birleşelin barimız, çani çıkmaz yekenin
Gözi çıksın kör bolsun yaman göz dikenin
Öz halkıma Türk'üme hemiş canım gurbandır.

Ayra yurtta bolsağam, bizler ayra diymelin
Avrupadan nusga alıp ara serhet goymalin.
Pederlerdek mert bolup, namert aşın iymelin
Baş çaran millet içre mıdam şeyle peymandır.

Köki birdir, dilinin kültürünün parhi az
Edermen halk özleri, ülkeleri ala yaz
İslerem men Allah'dan bir bire bolup demsaz
Ehli Türk dilli halklar, hemmesi bir dogandır.

Bu gün mehirli gisyarın ellerini men senin
Guvanyerin ömür boyu dillerine men senin
Gızgın salam iberyerin illerine men senin
Sözlegil öz iline Türkmen halki amandır.

Ata vatan mekanım, guvanyerin men sana
Bu gün üyşüp gardaşlar, bağt getirdiler mana
Birubara şükür eylep, sığnyerin men ona
Ata yurdu bolmasa “Aydın” rengi samandır.

Meşhur Türkmen şairi Mahdumkuli Prağy'nın doğulan

gününün ''iki yüz elli yıllığı''na bağışlanıp aydılan şiir

Salam

Batmaz yıldız, Mahdumguli Praği
Senin yörep giden yoluna salam
Turkmen edebiyatının beyik direği
Senin akil, ukip- angınga salam

İl içinde yaşap gelyen hemişe
Sende bardır ören beyik endişe
Elmıdama govi üns berip her işe
Dur kimin sözlerine, diline salam

İnsan söyüp sen her nigahdan
Vatan söyerliğin haddan ziyada
Kelamın manili, süyci hem sada
Edep bağındaki gönlüne salam

Nıtpsın mıdama agz birliği
Tarip edip edermenlik- erliği
Yaman diyip bilimsizlik körlüğü
Senin beyik arman, yoluna salam

Şagladıp geleni yöreğe dile
Dogri yol görkezip ulusa ile
Höves edip yaşamaği il bile
Arasında yaşan iline salam

Sopulukda senin yok eken tayın
Yüzüni görmesin süydhorun bayın
Mıdam rayın görüp garip gedayın
Üns beren mustakim yoluna salam

Vaspıni her neçe etsem bolar az
Aydılar aydımda sözün hoş ovaz
“Aydın” oylap aytsa bu söz bolar saz
Senin “iki yüz elli” yıllığına salam
1983 Kabil

Dilek et Perverdigar'dan

Ayra saldın zalim felek,
Meni cana can dıyardan
Gazap bilen ettin helek
Cüda eylep yari yardan

Kimi eyledin karun
Kimi bağri misali hun,
Barçani eyleyip mecnun
Kimi zordan, kimi zardan

İyzarlayıp tapmadım uç
Diydim sana, ahiri puç
Kimse berip ummasız güyç
Kime orun berdin törden

Kimi un tapmaz, yapmağa nan
Kimi Benz miner, kimse Nissan
Kimse gaygi saklamak can
Yaman sözden çıkan tirden

Muhtaç ettin yoga-bara
Her yeteni diler para
İsler men derdime çere
Bir yaradan Biribar'dan

”Aydın” diyer sabir eylep
Yamanlara tovpik dilep
İl hallani, sen hem hallap
Dilek et Perverdigar'dan
Aşkabat - 1992

GÜNEY TÜRKİSTAN'DAN GELEREK TÜRKİYE'DE EĞİTİM GÖREN ONURLU TALEBELERİMİZ

AHMET BAĞŞİ
Afganistan'ın kuzeyinde yaşayan Türkmenler arasında yetişen en seçkin halk ozanlarından biri olan Ahmet Bağşi'yi tanımayan yoktur. Son zamanlarda yeni yetişen nesiller arasında pek bilinmemesi normaldir. Çünkü, Afgan radyo ve tv lerinde ses kayıtlarının çalınmadığı gibi, bizim kültürümüzü ve geleneklerimizi canlı tutması için Türk halkının bize armağan ettiği yayın hakkı ile yayımlanan malum televizyon kanalı da, kendi derdinde.
Ahmet Bağşi, Afganistan'da Kral Zahirşah döneminde, Abdulkerim Mahdum tarafından yayın hakkı alınan ve ilk defa Özbekçe ve Türkmence olarak yayın yapan Afgan radyosunda en çok dinlenilen seçkin seslerden biriydi.Şimdi sizleri meşhur Ahmet Bağşi'nin seslendirdiği üç eserini dikkatinize sunuyorum.

Orta Asya'nın birçok yerinde kullanılan Dutar;
İki telli saz demektir. Dutar "Dotar" Ruzba veya Dede Sazı adı verilen ve iki grup telle çalınan sazlarla Dutar'ın tarihi bağlantısının olduğu ortadadır. Ancak bugünkü Anadolu ikitellileri denilen en küçük boylardır. Arnavuk'ta Çifteli adıyla bilinen bu çalgının çalım tekniği de Anadoludakiler'le hemen hemen aynıdır.
Türkmen Dutarı: İki Telli Türkmen halk çalgısıdır. Uygur dutarlarından daha küçüktür. Telleri metal ve ipekten olmakla birlikte erik ağacından yapılır ve silindirik şekillidir. Perdeler metaldir. İki tele birlikte vurularak parmakla çalınır. Akordu Horasan ve Afganistan'da yaşayan Türkmenler tarafından da kullanılmaktadır.