AŞŞIK OYUNLARI

Biz Türk'ler tarım ve hayvancılıkla uğraştığımız için çocuklarımızın oyunları da bunlara dayalı olmuştur. Soyu bir, aslı bir ve nesli bir olan, Anadolu'dan ta uzaklarda yaşayan bizde de bu oyun aynı şekilde oynanır ve Anadolu'da da olduğu gibi oynandığını görüyoruz.
Eksik anlatılmış olabilir ancak unutulmaya yüz tutmuş Aşşık oyunlarını sizlerle paylaşmak istedim.
Öncelikle Aşşık nedir onu öğrenelim. Aşşık koyunların art bacağından çıkartılan bağımsız bir kemiktir. Bu aşşıkların duruş şekillerine değişik isimleri ile başlamak istiyorum.
Aşşığı yere attığın zaman içi oyuk kısımı üstte gelecek şekilde durursa Çikke'dir. Aşşığın tümsek kısımı üstte gelecek şekilde olursa Bükke olur. Aşşığın sağ kenarı vardır ve birde sol kenarı bunların sağ tarafı geldiği zaman Alça, sol tarafı yani biraz içe doğru alçak kısımı geldiği zaman Harra olur. Çeşitli renklerle süslenen aşşıklar oyuna hazırdır.
AŞŞIKLARIN İSİMLERİ:
Topbaz: Olgun ineğin art ayaklarındaki aşşıklardan oluyor. Sakka: Büyük ve olgun koyunun ayağından olan aşşık kemiğidir. Bu bazen Dana kemikleri de olabilir. Sakka kemiği esas çizgili oyunlarda ana görevi yapar. Sakka adı verilen kemiğin daha sağlam ve daha ağır olması için içine kurşun yerleştirilir. Bazen sakka kemiğini kurşun yerleştirmeye zaman olmadığı için kil de kullanılmaktadır.
Cübi: Çübi adını verdikleri kemiklerde, kuzunun aşşık kemiğidir. Bu kemiklerle yani aşşıklarla çizgili oyunlar oynanmaz ve aynı zamanda dışarıdan oynanmaz. Genelde ev içersinde Beş aşşık ismini verdikleri oyunlar oynanır.
Şimdi Aşşık oyunları çok değişik şekillerde oynanıyor. Dışarda oynanan oyunlar ve ev içerisinde oynanan oyunlar olmak üzere iki ayrı gurupta toplayabiliriz.
a - Dışarda oynana oyunlar, Kette gıl, Hetdek ve çukura atma gibi oyunlar.
b - Ev içersinde oynana oyunlar ise Beş aşşık, Cüpmi teek ve başkaları.
DIŞARDA OYNANA AŞŞIK OYUNLARI:
Kette çızzık oyunu, Büyük bir dikdörtgen çizgi çiziliyor. Çizginin ortasına aşşıklar diziliyor. Bu aşşaklar sırasıyla Sakka denilen aşşıklarla vurularak çizgiden dışarıya çıkarılmaya çalışılıyor. Çizgi dışına çıkarılan aşşak oyuncunun oluyor. Her vuruşunda çıkardığı aşşığı alan kişi dışarı çıkaramadığı zaman bir başkasına geçiyor. Bu oyun büyük kare şeklindeki çizginin içindeki aşşık bitinceye kadar devam ediyor.
Yuvarlak çizgi oyununda da aynı kurallar işliyor. Bu oyunda da yuvarlak bir çizgi çiziliyor. Yuvarlak çizginin ortasına aşşık diziliyor. Bu oyunda kural oyuncular oturarak aşşıkları vurmaya çalışıyor. El üstünden diğer eli ile attığı aşşık ile dizili aşşıklardan çizgi dışına çıkarmaya çalışılır. Çıkardığı aşşıkları alır. Kette çizgide ise ayakta atılır. Bunda ise oturarak oynanıyor.
EV İÇERSİNDE OYNANAN AŞŞIK OYUNLARI:
BEŞ AŞŞIK: Bu oyun genelde ev içerisinde oynanır. Özellikle kız çocuklarının oynadığı Beş Aşşık oyunu, dört kız, yada daha fazla kızlar tarafından oynanmaktadır. Yuvarlak bir şekilde oturarak sırası ile oynanmaya başlanan beş aşşık, el arka, garçık, yeke çöpleme iki almak, üç ve dört almak. Aköy tuıtma gibi değişik şekillerde sırası ile devam eder. Hangi oyunda başarısız olunursa bir başka oyuncuya geçer. Oyunda başarısız olan çocuk, başarısız olduğu oyundan tekrar başlar. Yuvarlakta oturan çocukların el marifetine göre sıra böyle devam eder.
CÜPMİ TEEK: Bu oyunda, cübi denilen ufak aşşıklar avuç içine alınarak karşı taraftaki çocuklara sorulur. avuca açılan cübi aşşıkların tek mi yada çift mi olduğu sorulur. Çift ise cüp, tek ise de teek denilir. Karşı tarafı bunu bildiği zaman rakibinden aşşık alır. bilmediği zaman aşşık verer. Bu oyunda böyle devam eder.
ANADOLU'DA AŞŞIK OYUNU
Anadolu topraklarında özellikle Erzurum yörelerinde Aşşık oyunları şöyle oynanıyor. Toprak zeminde oynanan aşşık kemik oyununun çizgi, taladi, tokana ve takkıç türleri bulunuyor.
Çizgi oyununda 1 metre çapında daire içerisine yan yana dizilmiş aşşıklar, ''eneke'' denilen ve özel dizayn edilmiş aşşıklarla vurularak çizgi dışarısına çıkarılmaya çalışılır. Oyuncular, çizgi dışarısına çıkardıkları aşşıkların sahibi olur.
Taladide yan yana dizilen aşşıklara, eneke aşşıklarla belirli mesafeden vurulmaya çalışılır. Tokanada ise yine aşşıklar yan yana dizilir ve uzak mesafeden eneke atılır. Atılan aşşık, ayak boyundan uzun olmalıdır. Vurulan aşşık, çizginin bulunduğu yer ile aşşığın gittiği yer arasındaki mesafe bir adımdan fazla olmalıdır. Bu mesafeden vurulursa aşşık atanın olur.
Takkıç oyununda ise 3-4 adım sayılarak ebe çizgisi çizilir. Ebe çizgisine paralel ayrı bir çizgi daha çizilir ve aşşıklar burada burun buruna dizilir. Aşşık düz konulduğunda düz kısmı ''takkıç'', biraz daha çukurlu olan alt kısmı ise ''mire'' olarak isimlendirilir. Bu oyunda aşşıkların dizildiği yerden çizgiye enekeler atılır ve kimin enekesi çizgiye en yakın ise o oyuncu oyuna ilk başlar ve böylece sıralama belirlenir.
Oyuncular, başlama sıralamasına göre aşşıklarını atarlar ve dizili aşşıkları vurmaya çalışırlar. Oyuncu enekesini atar aşşıkları vurursa ve enekesi takkıç gelirse oyun biter ve aşşıkların tamamını kazanmış olur.
(Hazırlayan: Osman Mahdum)

SİVAS'TA DİVRİĞİ İLÇESİNDE BULUNAN ULU CAMİ'NİN KAPISINDAKİ ''NAMAZ KILAN İNSAN GÖLGESİ''

Atalarımız Anadolu'ya geldikten sonra, birçok eserleri hayata geçermişler. Özellekle Cami, hamamlar, köprüler, kervan saraylar ve çeşitli türbeler inşa etmişler. Bunlar arasında öyle çarpıcı eserler bırakmışlar ki, dünyanın heryerinden dikkat çekiyor.
Sultanahmet Camisi'nin sırları hala çözülemezken, Muhteşem Süleyman'ın mimari eseri insanları hayran bırakırken, bakın Sivas ilimizde yer alan Divreği Ulu Cami'nin sırrı ve ihtişamına ne demeli.
Ulu Cami’yi inşa eden mimar ve ustalar, burada inanılmaz hesaplamalar yaparak ve büyük çaba göstererek buradaki eseri elde ettiler. ''Namaz kılan insan'' ve diğer siluetler için çok ince hesaplar yapıldı. 2 yıl boyunca güneşin doğuşundan batışına, yıldızların çıkışından kayboluşuna kadar her şey en ince detayına kadar incelendi ve bu mucize eser ortaya çıktı.
Bu eşsiz eser Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu’nun (UNESCO) ”Dünya Kültür Mirası Listesinde” yer alıyor.
Buradakği “Namaz Kılan İnsan Silüeti” ve diğer gölgeler tesadüf eseri değil tamamen ince hesaplamaların sonucunda ortaya çıkmıştır.
Kapılarda ilk etapta siluet bakıyor, temaşa ediyor. İkincisinde siluetteki o kişi kitap okuyor, üçüncü durumda namaz kılıyor, dördüncü olayda ise kadına dönüşüyor.

BAŞKENT KABİL'DE TÜRKMEN ÖĞRENCİ YURDU AÇILDI

Afganistan'ın başkenti Kabil'de Türkmen öğrenciler için yurt açıldı.
Abdulhakim ve Mustafa Kemal Mahdum'un büyük girişemleri sonucu açılan öğrenci yurdundan başkent Kabil'de yüksekokullarda eğitim alan Türkmen öğrenciler yararlanabilecekler.
Aralık ayı başlarında Kabil'de açılan öğrenci yurdu yanı sıra, Afagnaistan Türkmenleri'nin resmi kurumlarından Encümeni Ferhengi'nin girişimiyle küzeyde Şibirgan ve Mezar'i Şerif vilayetlerinde yurtlar açıldı.
Öğrenci yurtlarını küzey vilayetlerinde bulunan ihtiyaç sahibi Türk öğrencileri yararlanabilmeleri amaçlanıyor.
(Kaynaklar)

CENABI ALLAH'IN SEÇKİN ORDUSU

(TÜRK ASKERLERİ)

“Ey iman edenler! Sizden kim dininden dönerse, (bilin ki) Allah onların yerine öyle bir topluluk getirir ki, Allah onları sever, onlar da Allah’ı severler. Onlar mü’minlere karşı alçak gönüllü, kâfirlere karşı güçlü ve onurludurlar. Allah yolunda cihad ederler. (Bu yolda) hiçbir kınayıcının kınamasından da korkmazlar.

İşte bu, Allah’ın bir lütfudur. Onu dilediğine verir. Allah, lütfu geniş olandır, hakkıyla bilendir.” (Maide Süresi 54. ayet)

Birgün Yavuz Sultan Selîm Han, sırdaşı Hasan Can’ı, huzûruna çağırttı. Sohbet esnâsında ona:
“–Anlat bakayım Hasan, bu gece nasıl bir rü’yâ gördün?” diye sordu.
Hasan Can, anlatmağa değer bir rü’yâ görmediğini söyleyince Yavuz:
“–İnsan bütün bir gece uyur da hiç rü’yâ görmez mi? Herhalde bir rü’yâ görmüşsündür..” diye ısrar etti.
Birşey hatırlayamayan Hasan Can, mahcûb oldu. Daha sonra bir vesile ile rü’yâyı Kapıağası Hasan Ağa’nın gördüğünü öğrendi ve kendisine anlattırdı. Ağa şöyle dedi:
“–Bu gece Harem dâiresi nûr yüzlü kimselerle doldu. Sultanın kapısı önünde de ellerinde birer sancak bulunan dört kişi duruyordu. En öndeki zâtın elinde Sultanımız’ın sancağı vardı. O zât bana dedi ki:
«–Biz neye geldik, bilir misin?»
Ben de:
«–Buyurun!» dedim.
Bunun üzerine:
«–Şu gördüğün mübârek kişiler, Rasûlullâh -sallâllâhü aleyhi ve sellem- Efendimiz’in ashâbıdır. Hepimizi Rasûl-i Ekrem Efendimiz gönderip Sultan Selîm Han’a selâm söyledi ve buyurdu ki: “Harameyn’in (Mekke-i Mükerreme ve Medîne-i Münevvere’nin) hizmeti kendisine verildi, kalkıp gelsin!..”
Bu gördüğün dört kimsenin birisi Ebû Bekr-i Sıddîk, diğeri Ömeru’l-Fârûk, bir diğeri de Osmân-ı Zinnûreyn’dir. Ben de, Alî bin Ebî Tâlib’im. Bunu var Sultan Selîm Han’a müjdele!..» dedi ve âniden hep birlikte gâib oldular.”
Hasan Can, Hasan Ağa’nın rü’yâsını Sultan’a aynen nakletti. Pâdişâhın mübârek yüzü kızardı ve gözlerinden sevinç yaşları boşanarak:
“–Ey Hasan Can! Sana demez miyiz ki, biz, bir tarafa me’mûr olunmadıkça hareket etmeyiz. Ecdâdımızdan her biri evliyâlıkdan nasîbini almışlardır. Her birinin nice kerâmetleri vardır…” dedi.
Meğer ki Sultan da, o gece aynı rü’yâyı görmüş!
Bu mânevî işâretlerle takviye edilen Yavuz:
“–Hasan Ağa da dîvânda bulunsun! Tez Mısır seferi hazırlıklarına başlansın!” dedi ve 1516’da Mısır seferine çıktı.
Yavuz, Mısır Memlükleri’nden, daha önce İran’a yardım etmeyeceklerine dâir ahid almıştı. Onlar, bu ahdi nakzettiklerinden üzerlerine yürüdü. Memlûk ordusu ile Mercidabık Ovası’nda karşılaştı. Onları, kesin bir şekilde mağlûb etti.
Ancak, bu zaferin ikmâli için Mısır’a ulaşması stratejik bir zarûretti. Bunun içinse korkunç Sînâ Çölü’nü geçmek gerekiyordu. O, bu güç işi, hiçbir zâyiat vermeden, herhangi bir ikmâl güçlüğü çekmeden onüç günde başardı. Büyük bir askerî dehâ sayılan Napolyon bile, Yavuz’dan üçyüz yıl sonra bu işi başaramamış ve Fransız askerleri susuzluktan çıldırarak birbirlerini vurmuşlardır. Birinci Cihân Harbi’nde, yeni tekniğin verdiği imkânlarla bile bu çölün, ancak onbir günde geçilebilmiş olması düşünülürse, Yavuz’un yaptığı işin azameti daha iyi anlaşılır.
Paşalar ve askerde bu çölün nasıl geçilebileceğine dâir büyük tereddüdler vardı. Bu amansız çöl, sanki gündüz cehennem; gece ise, bir buz diyârı idi. Artı 50 ile, eksi 20 arasında değişen bir iklîme sahipdi. O sanki kumdan bir denizdi.
Lâkin Yavuz’un azmi ve kat’î kararı ile çöle girildi. Bir müddet sonra Yavuz, atından indi, yürümeye başladı. Askerî erkân, hayret ve dehşet içinde idi. «Atların bile kanının kaynadığı, zor yürüdüğü bu çölde Sultan, niye atından indi, yürümeye başladı?» diye fısıltılar başladı.
Bu dehşet içinde askerî erkân da, atlarından inip yürümeye başladı. Paşalar, Yavuz Han’ın can-ciğer arkadaşı Hasan Can’a:
“–Ne olur Hünkâr’a sor. Bu acep ne işdir?” dediler.
Hasan Can, Yavuz’a merakla, bu hâlin neyin nesi olduğunu sorunca, Yavuz:
“–Hasan görmüyor musun; önümüzde Allâh’ın Rasûlü Fahr-i Kâinât -sallâllâhü aleyhi ve sellem- Efendimiz yürüyor?!. O Âlemler Sultanı yaya yürürken biz nasıl at üzerinde olabiliriz?..” dedi.
Yavuz’un aşağıdaki şiiri de, O’nun, Allâh Rasûlü -sallâllâhü aleyhi ve sellem-’e karşı olan hürmet ve muhabbetini ne güzel ifâde eder:
Ey kerem kânı Rasûl-i Kibriyâ
Kemterindir bu Selîm-i pür-hatâ
Dergehinden ilticâ eyler atâ
El-meded vey ma’den-i nûr-i Hudâ
İşte bu büyük muhabbet ve hürmetin bir bereketidir ki, Yavuz ve ordusu, girmiş oldukları korkunç Sînâ Çölü’nü, bir bulutun altında, Allâh Rasûlü -sallâllâhü aleyhi ve sellem-’in rûhâniyetleri ile onüç günde geçtiler. Mısır’ı fethettiler.

KABE'DE OSMANLI ESERİ REVARKLAR

Mescid-i Haram'da, Kabe'i muazzamayı adeta bir inci gibi süsleyen Osmanlı eseri Revarklardan rahatsızlık duyan Sudi yetkililerini anlamak mümkün değil.
Planını Mimar Sinan'ın hazırladığı revarklar, hicretin on yedinci ve yirmi altıncı yıllarında etraftaki evler yıktırılarak Kâbe'nin avlusu genişletilerek yapılmıştır.
Bir Osmanlı eseri olan Revarklar, mukaddes emanetleri İstanbul'a getiren İslam dinini payedarlığın yapan Yavuz Sultan Selah Han'ın torunu Kanuni Sultan Süleyman'ın emri ile Mimar Sinan'ın hazırladığı plan çerçevesinde 1590'da Mimar Mehmed Ağa tarafından tahta kemerler taş ve tuğlaya çevrilerek Türk mimarisinde beş yüz küçük kubbe şeklinde yapıldı.
Şimdi son günlerde bu revarkların kaldırılacağı söyleniyor. Şayet kaldırılacaksa revarkların tek bir taşı dahi ziyan edilmeden Anadolu'ya getirileceği söz konusu.
Bu konuda Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay şunları kaydetti:
''Revakların yıkılması söz konusu olduğunda, bunu ülkemize getirecek olan sponsor bir firma da buldum ve anlaştım. Yani Türkiye'ye herhangi bir maddi külfet getirmeksizin bir Türk girişimci eliyle ülkemize getireceğiz. Kültür ve Turizm Bakanı olarak bunu taahhüt ediyorum'' dedi.
Revakların taşınması durumunda, Türkiye'de nereye getirileceği sorusuna Bakan Günay şu yanıtı verdi:
''Ankara Hacı Bayram-ı Veli Camisi taleplerden birisiydi. Ama Sayın Başbakan İstanbul'da yeni bir cami yapılmasını ve onun çevresine revaklara uygun bir düzenleme gerçekleştirilmesini öneriyor. Ki bu da makbul bir düşüncedir.''
(Derleyen: Osman Mahdum)